Hopelijk weet u zich welkom
in een leefruimte
die van en voor ons allen  is
want het gaat

Over Geloof

 en dus ook over
hoop

uiteindelijk om
liefde

drie mogelijkheden die we gekregen hebben

om gelukkig te zijn.

Het betreft voornamelijk documenten die zijn ontstaan in onze Martinusparochie in Epe en die graag ter beschikking worden gesteld aan anderen in het Boek over Geloof in de hoop dat zij zich thuis (gaan) voelen in die leefruimte.

Introductie boek

Had nooit kunnen denken dat het er ooit van zou komen, en dan toch! Ook nog nu, met geloof en kerk in een crisis - vaste én vruchtbare Grond gezocht. De volwassenencatechese en de bijbelkoers die in onze parochie vanaf 1981 zijn ontstaan en gegroeid, werden vanaf 2000 op internet gezet: www.overgeloof.info. Toen dat klaar was zijn er overwegingen voor de liturgie van de zon- en feestdagen bijgekomen. Dat duurde heeft zes jaar omdat de liturgiecyclus drie jaren telt (A, B, C) en iedere twee weken een overweging werd toegevoegd. Alle teksten werden regelmatig verbeterd en aangevuld en eind 2008 moest e.e.a. goed genoeg zijn. Toch bleek het bloed weer te kruipen; een suggestie van een van mijn vroegere hoogleraren - nadat hij de eerste hoofdstukken van de Volwassenencatechese had gelezen - nl. dat ik eigenlijk een boek schreef, is blijven hangen en dan gebeurt het toch; het boek van de paus was de laatste zet: de catechetische lading van de site "Over Geloof" staat nu in het "Boek over Geloof". Het boek telt drie delen: geloofsleer, liturgie&sacramenten en inleiding op de bijbel. Zij zijn bedoeld respectievelijk als grond voor, vieren van en aanleiding tot spiritualiteit. Het gaat in ons geloof om geestelijk Leven, spiritualiteit, maar het is wel zo goed als die een deugdelijke basis heeft, de beleving ervan een gemeenschappelijke 'ruimte' kent en wordt gevoed binnen een lange traditie. Geen enkele andere stroming of godsdienst kent zo'n lange traditie in spiritualiteit, die ca. 30 eeuwen geleden is begonnen. Het is echt geen boek dat je even doorneemt. Maar het is vast de moeite waard, net als ons geloof. Het heeft -evenals de site had- een ontstaanslijn van woord en weerwoord, vraag en antwoord, verbeteringen en aanvullingen en heeft dus vele mede-auteurs: allen die hebben meegedaan aan de Volwassenencatechese en/of de Bijbelkoers hebben gelopen. De eerste telde zeven groepen, de tweede vier.

Zodoende moge het 'ademen' in een - mag ik zeggen? - vertrouwde sfeer. Er werd niet opgelegd, maar aangeboden, gezocht en gevonden. We zijn vooraan begonnen, bij de mens, die een bepaald vermogen heeft. Niettemin ben ik de auteur en de verantwoordelijke, ga dan ook vragen niet uit de weg, stel ze ook, wind er niet altijd doekjes om, soms duidelijk, zo nodig onconventioneel, zelfs onorthodox, maar zoek op de eerste plaats geestelijk Leven, 'Leven naar mijn Schepper toe'. Dat blijft nieuw en vernieuwend, dat leeft; je doet het niet als enige wel zelf, gewild, uniek en in goed gezelschap. 'Nieuw' is altijd nodig maar ik denk nog nooit zo als nu. Ben er blij om dat een zoon van onze vermeldenswaardige parochiane, Doortje Brands z.g., dit boek uitgeeft, vanaf december 2009, samen met eega. Eigenlijk is het begonnen in 1979 met catechese voor jongeren. Toen zei een bezorgde grootvader in de kerk tegen me: "God zegene u, mijnheer Goris", omdat ik zijn kleinzoon 'godsdienstles' gaf. Nooit kunnen denken dat die zegen zo - mag ik zeggen? - werd vervuld, voltooid. Moge hij gedijen. Piet Goris De foto stond ook in de krant dus toch maar: Dateer van eind 1929; eenvoudig echtgenoot, zesvoudig vader en zevenvoudig grootvader. In 1990 afgestudeerd aan de KTU in godsdienstpsychologie met liturgie en praktische theologie als bijvakken, hetgeen vooral in de twee pastorloze tijdvakken, die we in onze onvolprezen Martinusparochie in Epe beleefden, wel zo goed uitkwam. Ben na 26 jaar als vrijwilliger in pastorale zorg, catechese, liturgie en oecumene actief te zijn geweest in 1999 uit het parochiegewoel gestapt en heb daarna de onrust op internet uitgeleefd, hetgeen dit tot gevolg had. Mijn email-adres is <boekovergeloof@kpnmail.nl>

Het boek is verkrijgbaar in de boekwinkel. Het ISBN nr. is 978-90-813591-2-2. De winkelprijs is dankzij goede mensen € 34,90 - 352 pagina's, gebonden, harde linnen kaft met omslag, mooi FSC-papier, prettige druk en een leeslintje! Het is ook verkrijgbaar als pakketpost franco thuis via storting van € 34,90 op rek.nr. 66.84.13.794, t.n.v. Gelderland Vakbladen Epe, onder vermelding "Boek over Geloof" en het verzendadres. U kunt desgewenst mailen naar info@gelderlandvakbladen.nl. Bellen kan ook: 0578-629061 (vraagt u naar Mieke Vandenbussche). 

In België kan men € 34.90 storten op rek.nr. KBC-rekening  419 – 9025631 – 03 op naam van Aerts Paulina, Goirleweg 2 2382 Ravels Poppel. Franco thuis. Het erbij horende emailadres is ?paulina!vdsAskynet!be? Duidelijk zij dat voor het uitroepteken alleen een punt moet staan en de A met penstaartje moet worden uitgebreid. De vraagtekens is geen vraagteken.

Bij het boek hoort een inlegvel met introductie en addendum. Als dat niet is toegevoegd, gelieve een exemplaar te vragen aan de auteur.

Inhoudsopgave

Deel 1 Over geloofsleer

Vooraf

1 Het Religieuze

- Het doel: de mens als wezen met geestelijke vermogens - Hoe te benaderen? - Wezenlijke aspecten: het transcendente, het verhevene, het mysterieuze, het heilige - Symboliek en Ritueel om het heilige te realiseren - Samenvatting; religieuze ervaring

2 GODsdienst

- Waagstuk: het gaat niet om een vrijblijvende vraag - De vraag: naar wat we GOD noemen - Antwoorden van de eerste twee groepen en de 6^e groep - En antwoorden op weerwoorden - Bijbelse beelden: antwoorden van 2000 jaar en ouder - Een beetje ordenen voor de duidelijkheid m.b.v. een schema en m.b.v. een nadere karakterisering - Godsdienst: een 'definitie' als bij het religieuze - Even toespitsen: 'bestaan', Schepper, Naam

3 Openbaring

- Begrip: wat verstaan we onder openbaring? - Door het transcendentiescherm heen: het komt van buitenaf Þ - Impressie: Þ en kan bij ons binnenkomen - De inhoud: wat zit in de openbaring? - Over het ontstaan van de Schrift: waar gebeurde dat? - En wij nu: Gaat openbaring nog door? Mistige brij?

4 Geloof

- Om te beginnen (het gaat nog steeds niet om

de inhoud) - Misverstanden, halve waarheden - Het is maar een weet (dan snap je het) - Wat is geloven niet? (moet je toch even weten) - Wat geloven wel is - 'In' = 'dat + nog wat' - Geloof en wetenschap - Nog meer toespitsen - De trits 'Het religieuze-geloof-godsdienst' - Een kijk op jezelf, jouw zelf; geloofservaring

5 Jezus

- Wij tekenen hem (vaak verkeerd) - Waarvan kennen we Hem? - Waar kwam hij vandaan? - Het getuigenis over Jezus van Zijn tijdgenoten - Wat staat er nog meer over Jezus in de Schrift? - Jezus: god én mens - En wij nu? - 7 Jezus, Maria, Jozef ! - Nog eens: en wij nu? Inwoning - N.T.teksten over de maagdelijke geboorte

6 Verrijzenis

- Nietes-welles - De bedoeling - Hij is verrezen, op de derde dag, volgens de Schriften - Verrijzenis: geloof én ervaring - Wat is leeg? - Samenvatting

7 Verlossing

- Alles of niets: wat hebben we aan verrijzenis? - Het probleem (niet typisch religieus/godsdienstig) - Verlossing (wel typisch godsdienstig) - De rol van Jezus in de verlossing 

8 De H.Geest

- Eigenlijk zou - Verkenning vooral in O.T. -Uitbreiding in het N.T. - Doopsel-Eucharistie-Vormsel - Wat is de Geest? - Eénmakende liefde

9 Kerk

- Punt van uitgang - Vorming en uitbreiding - Vastleggen wat Kerk is: canon, apostolische successie, geloofsbelijdenis - Wat niet eenvoudig vast ligt: een, heilig, katholiek, apostolisch - Wat is Kerk?

10 Eucharistie

- Identificatiepunt - Blokkeringen - Het laatste Avondmaal - Het Lichaam van Christus - Wat

is Eucharistie? - Beleving van de Eucharistie

11 Zonde - bekering

- Inleiding - Wat zit in 'keer'? - Verkondiging van de bekering - Twee verschillende heilslijnen - Zonde, schuld, vergeving (5x 'Ja maaar'), verzoening - Spijt, berouw - Boete, verzoening - Heer, heb medelijden - Geweten - Vrije wil

12 Gebed

- Inleiding - Wát gebed is te benaderen met: Zijn hart verheffen tot God - Joodse gnostiek spreekt van een 'kristal' - Hiermee komen we op het terrein van de meditatie - Wat er aan je gebeurt - Hoe onderhouden we die relatie? - Een pastoraal-psychologisch zijstapje aangaande offer

13 Sacramenten

- Heil - Gemeenschap - Hoe werkt een sacrament? - Zeven - Noodzaak - Het teken, tekenende, het 'zienlijke', het symbool - Het betekende; het 'onzienlijke' - De sacramenten afzonderlijk

14 Diaconie

- Sluitstuk - Caritas - Diaconie: begrip, aanpak, inhoud - De basis voor diaconie- Meer dan offers - Een beetje ethiek: regels als basis, principes van handelen, geen vrije wil?

15 Feesten

- Existentieel - Weekcyclus - wat met '7' samenhangt - Jaarcyclus

Deel 2 Liturgie & Sacramenten

1 Wat is liturgie? 2 Rond het doopsel 3 Eerste Eucharistie 4 Vormsel

5 Huwelijk 6 Woord-en Communieviering 7 Het Eucharistisch Gebed 8 Avondwakes

Deel 3 Over de bijbel

1 Bijbelse Begrippen

2 Inleiding Bijbel

3 Wonderen

Bij het boek is een CD verkrijgbaar

(of DVD, s.v.p. aangeven) alleen via de originele bon op de binnenflap van de omslag. Aan die CD/DVD is het verlof verbonden voor een beperkte vermenigvuldiging t.b.v. gespreksgroepen of werkgroepen e.d., doorgaans binnen een gemeente of parochie, dus - laten we zeggen - circa vijf maal. U bestelt de CD persoonlijk en u belooft dat u haar zelf beheert en die beperking in acht neemt. De bon geldt dus alleen voor degene die het boek koopt of binnen een werkverband direct bij de koop is betrokken. De prijs van de CD/DVD is € 14,= franco thuis, voor Europa € 15,=.

Inhoudsopgave van de CD Algemene inleiding Boek over Geloof Zoals boven aangegeven De CD bevat de tekst van het boek op een A4 blad maar het formaat van de tekst is hetzelfde zodat rondom een ruime marge ontstaat. De tekst van het boek is hier en daar bijgewerkt en aangevuld o.a. met een heikel punt inzake het vijfde onderwerp, ex Maria virgine. Bijbelkoers 1 Inleiding 5 Profeten 9 Brieven algemeen + Galaten 2 Genesis 6 Psalmen 10 Romeinen 3 Exodus 7 N.T. Algemeen 11 Johannes-evangelie 4 Wetsblok 8 Matteüs-evangelie Mappen Werkmap Avondwakes Werkmap Doopsel Map Eucharistisch Gebed Map Boetevieringen Advent en 40 dagentijd, Goede Vrijdagviering met kinderen Het Communiegebed van het Rijk dat komen moet Het Meditatieve Communiegebed In de Engelenbak: gesprekken, gedachten, kritiek Overwegingen Overwegingen voor de zondagen van jaar A, B, en C en de vaste feestdagen

De frontafbeelding OVER GELOOF Geloofsleer reikt mij geloofsgegevens aan en geloofsbeleving laat mij, daarmee op weg gaande, hun waarden ervaren: in mijn geloofszicht bezie ik mezelf, mijn leven en alles om me heen. Daarin sta ik voor mijn Schepper, zelf, in mijn uppie, op blote voeten, en hoef niets te camoufleren. Kan alleen maar ontvangen, doen en danken - met anderen: naar God toe leven. In de Algemene inleiding staat hoe geloof mij naar deze frontafbeelding van de disc laat kijken. Moederlijk en vaderlijk erbarmen staan bovenaan. Ik wou het u aanbieden in de hoop dat ook u zich in dat erbarmen welkom weet en het ervaart.

Proloog

Wat is dat toch dat de mens naar de sterren wil reiken? Waarom zoekt hij omhoog? Waarom wil hij "Reiken naar oneindigheid"?

In Egypte heb ik gezien hoe die mensen toentertijd in een sfeer van hemel plus aarde leefden, die volgens hun mythologie in oorsprong één waren. Dat één zijn hebben zij voortgezet. Farao begon bij zijn troonsbestijging al met het laten bouwen van zijn piramide. Ik heb gezien hoe die net als kerktorens naar de hemel wijzen. In de tempel van Luxor zijn we even gaan zitten om te kijken naar de tempelzuilen, hoe zij -hoger dan de palmen- naar de hemel reiken. Waarom zo hoog?

Naar onbeperktheid?

Het meest ontroerende vond ik in het graf van Toet-anch-Amon: de afbeeldingen op de wanden gaven verschillende fases van zijn gang naar de 'onderwereld' en de laatste fase is dat hij de dodengod Osiris omhelst. Daar zitten bepaalde visies in besloten, maar is zo iets gedropt per parachute uit de hemel of per E-mail ?

Mensen hebben zo durven en kunnen denken.

Het zal je maar gegeven zijn.

Ik heb in mijn leven wel musea bezocht en kunst gezien maar ik moest tot in Jakarta gaan om ineens -dat heb je typisch in een ongewone situatie- te zien hoe mensen worstelden met het verhevene. Ik zag een 'gegeven' moment  in mijn verbeelding kleine Aziatische handwerkers moeite doen met hun gereedschap om dat verhevene kunstig tot uitdrukking brengen. Dat was de eerste keer dat ik in een museum ontroerd was; dat gaat verder dan het artistieke, dan de kunst.

Als dat niet in hen zit, de mens eigen is, waar komt het dan vandaan?

Als het wel in de mens ligt, hoe komt hij er dan aan?

Hoe komt de mens?

En hoe kan het dat die soldaat in een loopgraaf midden in de rotzooi ineens God ziet, die hij niet kende, en tegen Hem begint te praten?

En waarom redt een ander met gevaar voor eigen leven een kameraad?

Is er dan een meer? Waarom zijn we tegen onrecht?

Is rechtvaardigheid alleen maar een nuttig overlevingsprincipe?

Ontleen ik mijn bestaan aan mezelf? Kom ik niet ergens vandaan? Leef ik uiteindelijk alleen om door te geven aan anderen , die ook doorgeven?

Nergens heen?

Of naar het mooiste toe dat mensen kennen, dat wij hebben gekregen: liefde?

Maar dan dus niet-eindigende Allesomvattende Liefde?

Waar ik zelf in beland.

Verwaaien antwoorden in de wind?

We kunnen over Geloof, Hoop en Liefde praten als we er van uitgaan dat een mens een wezen is dat

met twee benen op de grond staat,

met zijn hoofd 'over de wolken heen' reikt

en een hart heeft dat die twee bij elkaar houdt,

als rede-wezen die vraag erkent en opneemt.
We beginnen vooraan en dan ontdekken we wel of/hoe we

Geloven-Hopen-Beminnen.

Inlegvel

addendum

Addendum:

Wakker gemaakt door een eenvoudige vraag kwam ik tot de conclusie dat de consecratie in 'Eucharistie' er wat bekaaid vanaf is gekomen - het nut van eenvoud. Daarom de volgende aanvulling voor pagina 156: de alinea "De consequentie is evenwel … " zij als volgt:

De consequentie is evenwel dat de slotdoxologie eigenlijk meer ter zake van Eucharistie is dan de consecratie, die onevenredig veel aandacht heeft gekregen. Dat klinkt hard, maar als je dat in de gaten hebt, ga je zien dat door het beschouwen van de consecratie als het sacrament men daarmee het sacrament laat 'dood' lopen, het stopt. Dan is 'het' gebeurd, terwijl het "Doet dit" pas gebeurt/culmineert bij de slotdoxologie plus communie. Met als gevolg dat de priester op het altaar 'het' doet bij de consecratie, de gelovigen daar geen deel aan hebben en dus het sacrament niet be-leven. Er is een afstand tussen het altaar en het volk. Ook met als gevolg dat volgens de voorschriften alleen de priester het Eucharistisch Gebed bidt en de gelovigen mogen acclameren, terwijl er juist een verbondenheid tot uitdrukking moet komen; de Gemeenschap van Jezus Christus viert.

Misschien is het verhelderend te bedenken dat symbolen als chrisma en water apart worden gewijd, vóór de viering, en brood en wijn gedurende de viering omdat ze 'er in zitten' via de opzet van de instelling. Jezus deed zo binnen dat kader en zei dat wij het ook zo moeten doen. Je kunt dus niet zó als bij de andere sacramenten spreken van toediening door de be-Ambte aan een lid.

Dit sacrament bevat twee bewegingen: we danken (de Vader) met wat we (van Christus) krijgen. In dat "we" zijn de gelovige, de priester en Jezus Christus nauw verbonden, werken we samen, Zijn priesterlijk volk. Nu dus niet een toediening maar meer een doel: in de Eucharistie functioneert de (universele) Gemeenschap intern. Eucharistie vieren is meer doel dan (genade)middel, want dan is Het Rijk er, even. Met de wijding, heiliging, van brood en wijn is het niet gedaan, zij moeten door die drie als blijk van definitief zich gezegend weten, als maximaal dankaanbod en als onweerstaanbaar smeekgebed worden geheven, aangeboden aan de Vader, zoals Jezus in zijn 'Eucharistisch Gebed' deed (blz.261). De consecratie duidt dus de kwaliteit van het aanbieden, dat wezenlijk in het heffen ligt.

Een in geloof gegrond beeld dat die drie elementen worden

geheven, opgedragen, door die aan het kruis vastgenagelde handen,

"daarin is zijn Kracht verborgen " - kan het beter? Meer op blz. 271.

Het is dan ook zaak dat de priester de consecratiewoorden niet expliciet over brood en wijn gebogen uitspreekt maar ze "in persona Christi" richt tot de Gemeenschap zó als Jezus deed. Zo is Hij weer doende. Dat is 'in actu' tegenwoordigstellend, in een rite. Daarmee is ook Jezus’ maximale aanbod, het kruisoffer, weer tegenwoordig waaraan -krachtens doop+vormsel- de aanwezige Gemeenschap, Zijn priesterlijk volk, deel heeft, die haar actuele aandeel, "ons offer", de priester in handen geeft, wiens Dienst is geworteld in ons algemeen priesterschap. "ons offer" omdat het geen offer van individuen betreft maar van de vierende Gemeenschap. Deze is "door Hem en met Hem en in Hem" doende als zij -uitgenodigd door Zijn "Doet dit"- haar doxologie verricht. Als de priester bij de consecratiewoorden niet heft maar toont, kan het verschil met de rituele heffing van het sacrament bij de doxologie duidelijk worden.

Zijn we nog niet klaar want er is een epiclese over de dank aanbiedende Gemeenschap maar ook een over de Gaven, die geheven én genuttigd moeten worden: het ter communie gaan is de rite met "Het Lichaam/Bloed van Christus" als de duidende woorden, gebaseerd op Zijn uitnodiging "Neemt en eet hiervan/drinkt hieruit". De basis daartoe ligt in Zijn "Dit is immers mijn Lichaam/Bloed". Dat is 'in materia' tegenwoordigstellend, statisch. De consecratie duidt dus ook de kwaliteit van de gaven.

Zo stelt zij Christus' tegenwoordigheid en werkzaamheid centraal maar zij behelst niet het hele sacrament.

"Doet dit ..." houdt een dubbel ritueel in: het aanbieden, heffen, van de Beker en Brood als dankoffer en vervolgens de nuttiging, éénwording met Hem, die ons in zijn goddelijke natuur binnenleidt. Zo zijn er drie elementen: Aanbieder, Offer en Eénmaker, verweven met 'via Hem en met Hem en in Hem'. Zo houdt "In Hem" ook in dat Hij in mij is.

Tweemaal goddelijk aanbod: het heilsaanbod aan ons van de Vader, Die ons Zijn Zoon heeft gezonden met als hoogtepunt onze éenwording met Hem, en het dankaanbod aan de Vader van de Zoon, de Kerk, Zijn Lichaam.

"Hoe de viering van de Eucharistie … "enz.

Dat het "Er is veel meer over te zeggen" slechts deels in "Het Eucharistisch Gebed" gebeurt, zal u wel duidelijk zin.

25 maart 2011